کلاه ماهی بزرگه گم شده (پرنده آبی)

جان کلاسن

ربابه نصیری امینی

دنیای جادویی جان کلاسن (Jon Klassen) این بار با کتاب کلاه ماهی بزرگه گم شده (This Is Not My Hat) اینجاست؛ ماهی کوچولو به خیال خودش زبل‌ترین ماهی دنیاست! اگر گفتی چرا؟ او موفق شده با استعدادهای خاصی که دارد، کلاه بزرگ‌ترین ماهی اقیانوس که معروف است به ماهی‌بزرگه را درست وقتی که خواب است، کِش برود. حالا هم دارد با احساس خوشگلی زیاد برای خودش آهسته‌آهسته کف اقیانوس را شناکنان و دم‌زنان گز می‌کند. غافل از اینکه ماهی بزرگه همان اطراف دارد می‌پلکد و خیالات ترسناکی هم توی سرش دارد... البته نترسید! انتهای داستان به‌وضوح مشهود نیست و دستمان باز است که تصمیم بگیریم ماهی کوچولو خورده شده یا نه... آیا ماهی کوچولو واقعاً می‌فهمد که دزدی کار نادرستی‌ست یا تنها از عواقب احتمالی‌اش وحشت‌زده می‌شود؟ جان کلاسن با پایان‌بندی مبهم و بدون کلام خود، خواننده را میان دو تصور رها می‌کند: یا ماهی کوچولو خورده شده، یا از کرده‌اش پشیمان گشته و به‌نوعی تاوانش را پس داده. این ابهام، بخشی از جادوی روایت است که به‌جای تحمیل نتیجه، مخاطب را به تفکر و قضاوت و بحث پیرامون داستان دعوت می‌کند. این کتاب به‌خوبی از تضاد میان ظاهر کودکانه و لطیف خود با مفاهیم عمیق‌تری مثل عدالت، دزدی، ترس و مجازات استفاده می‌کند. تصاویر ساده و مینیمال، ظاهری بی‌خطر به داستان می‌دهند، اما همین سبک تصویری با حذف تدریجی شخصیت‌ها و نمایش نشانه‌های غیرکلامی، در نهایت فضایی سنگین و رازآلودی نیز ساخته است.