معارف اسلامی در جهان معاصر

سید حسین نصر

_

نام‌هایی چون ارسطو، دکارت و افلاطون به گوش شما آشناترند یا سهروردی، ملاصدرا و ابن‌عربی؟ احتمالاً اغلب کسانی که این متن را می‌خوانند، چند نامی را که در ابتدای متن به آن‌ها اشاره کردیم، بیشتر بشناسند. در بیشتر کشور‌های اسلامی، فلسفه‌ی غرب بیشتر از فلسفه‌ی اسلامی رواج دارد و دانشجویان زیادی به سمت آن گرایش دارند. سید حسین نصر (Seyyed Hossein Nasr)، مؤلف کتاب معارف اسلامی در جهان معاصر، هم عقیده دارد که حتی روشنفکران جوامع اسلامی با متفکران درجه‌دوم اروپایی بیشتر آشنایی دارند تا بزرگ‌ترین حکیمان مسلمان. اما چرا چنین اتفاقی افتاده است؟ آیا فلسفه‌ی اسلامی در جهان امروز هیچ کاربردی ندارد؟ چرا بیشتر سنت فکری و فلسفی اسلامی را دانشمندان غرب به ما آموخته‌اند؟ نصر، علاج چنین مشکلاتی را در یک چیز می‌داند: خود دانشمندان مسلمان دقیق و کامل آثار حکیمان و فلاسفه‌ی اسلامی را مطالعه کنند و بدون هیچ‌گونه تعصبی، آن را به دیگران انتقال دهند. مجموعه مقالاتی که در این کتاب آمده است، جنبه‌های دیگری از معارف اسلامی را در جهان امروز نشان می‌دهند. سید حسین نصر در این مقالات به شرایطی که تمدن غرب برای شرقیان ایجاد کرده، توجه دارد و مسائلی را که در حکمت و فلسفه‌ی اسلامی بیشترین اهمیت را دارند، مورد بحث گذاشته است. همه‌ی فصل‌های این کتاب پیش از این در میان سال‌های 42 تا 47 شمسی، به صورت مقاله در مجلات و کتاب‌های مختلف به چاپ رسیده است و دو مقاله، به شکل گفت‌وگو منتشر شده‌اند. سید حسین نصر پس از تجدید نظر در متن همه‌ی مقالات، آنان را در چهار بخش دسته‌بندی کرد. در بخش اول کتاب معارف اسلامی در جهان معاصر، اهمیت تحقیق در حکمت و فلسفه‌ی اسلامی و ماهیت آن مطرح می‌شود، در بخش دوم و سوم بیشتر به نظریات فلاسفه‌ی مسلمان و آثار آنان اشاره می‌گردد و در آخرین بخش، مسئولیت‌ها و وظایف یک متفکر ایرانی و اسلامی در جهان امروز توضیح داده می‌شود.